Yenilenebilir Enerjiyle Güçlenen Turhal

Turhal neden yenilenebilir enerjinin öncü ilçelerinden biri olmasın?

Dünya çok hızlı değişiyor. Artık ülkeler sadece sanayi üretiminde değil, enerji üretiminde de rekabet ediyor. Fosil yakıtların maliyetlerinin artması, iklim değişikliğiyle mücadele, karbon emisyonlarının azaltılması ve enerji arz güvenliği, yenilenebilir enerji yatırımlarını bir tercih olmaktan çıkarıp zorunluluk hâline getirdi. Türkiye de bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri olma yolunda ilerliyor. Güneş, rüzgâr, biyokütle, jeotermal ve hidroelektrik yatırımları her geçen yıl artıyor. Bu dönüşümün dışında kalmak ise yalnızca enerji alanında değil; yatırım, istihdam ve rekabet gücü açısından da geride kalmak anlamına geliyor.

Turhal, sahip olduğu tarımsal üretim kapasitesi, organize sanayi bölgesi, geniş arazi yapısı ve ulaşım avantajıyla yenilenebilir enerji konusunda önemli bir potansiyele sahiptir. Buna rağmen bu potansiyelin henüz istenen seviyede değerlendirildiğini söylemek güçtür. Oysa geleceğin şehirleri yalnızca tüketen değil, aynı zamanda üreten şehirler olacaktır.

Bugün Tokat genelinde ve çevre illerimizde bu dönüşümün somut örneklerini görüyoruz. Tokat’ta lisanssız güneş enerjisi santrali yatırımları her geçen yıl artarken, tarımsal sulamada güneş enerjisinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Erbaa’da bazı sanayi kuruluşları çatı tipi güneş enerjisi sistemleriyle elektrik maliyetlerini düşürmeye başlamıştır. Zile ve Niksar’da tarımsal üretimde enerji verimliliğini artırmaya yönelik projeler uygulanmaktadır. Reşadiye ve Almus’ta kırsal kalkınmayı destekleyen enerji yatırımları gündeme gelmektedir.

Komşu illerimize baktığımızda da önemli örnekler görüyoruz. Amasya’da belediyelerin güneş enerjili tesis yatırımları dikkat çekmektedir. Samsun, biyokütle enerji tesisleri ve sanayide enerji verimliliği uygulamalarıyla Karadeniz’in öne çıkan şehirlerinden biridir. Ordu’da çatı tipi güneş enerjisi uygulamaları hızla yaygınlaşırken, Sivas’ta büyük ölçekli güneş enerjisi santralleri ve kamu binalarında enerji verimliliği projeleri hayata geçirilmektedir. Yozgat ise geniş güneş enerjisi yatırımlarıyla Anadolu’da örnek gösterilen iller arasında yer almaktadır.

Bu örnekler bize önemli bir gerçeği gösteriyor: Yenilenebilir enerji yalnızca büyükşehirlerin işi değildir. Doğru planlama yapan her şehir bu dönüşümün kazananı olabilir.

Peki, Turhal ne yapmalıdır?

Öncelikle “Turhal Yenilenebilir Enerji Master Planı” hazırlanmalıdır. İlçenin güneşlenme süresi, tarımsal atık potansiyeli, biyokütle kaynakları, kamu binalarının çatı alanları ve sanayi tesislerinin enerji tüketim profili bilimsel olarak analiz edilmelidir. Hangi bölgede hangi enerji yatırımının daha verimli olacağı ortaya konulmadan yapılacak yatırımlar istenen başarıyı sağlayamaz.

İkinci olarak Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren işletmelerin çatılarına güneş enerji sistemleri kurulması teşvik edilmelidir. Elektrik maliyetlerini düşüren her yatırım, işletmelerimizin rekabet gücünü artıracaktır. Özellikle ihracat yapan firmalar için düşük karbonlu üretim artık bir tercih değil, uluslararası pazarlarda önemli bir rekabet şartıdır.

Üçüncü olarak Turhal’ın tarımsal gücü enerjiye dönüştürülmelidir. Şeker pancarı yaprakları, mısır sapları, ayçiçeği ve diğer bitkisel atıklar biyokütle enerjisi üretiminde değerlendirilebilir. Böylece hem çevre korunur hem de çiftçiler için yeni bir gelir kapısı oluşturulur.

Dördüncü olarak belediye, kamu kurumları, okullar, sağlık tesisleri ve sosyal tesislerin çatıları güneş enerjisiyle donatılmalıdır. Bu yatırımlar kamu bütçesinde önemli tasarruf sağlayacağı gibi vatandaşlara da örnek olacaktır.

Beşinci olarak sulama sistemlerinde güneş enerjisi kullanımının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Elektrik maliyetlerinin düşmesi, çiftçimizin üretim maliyetlerini azaltacak; bu da tarımsal rekabet gücünü artıracaktır.

Altıncı olarak “Enerji Kooperatifleri” kurulmalıdır. Avrupa’da ve Türkiye’nin bazı bölgelerinde başarıyla uygulanan bu model sayesinde vatandaşlar ortak yatırım yaparak kendi elektriklerini üretebilmekte ve gelir elde edebilmektedir. Turhal’da da mahalle, köy ve üretici birlikleri ölçeğinde benzer modeller değerlendirilebilir.

Yedinci olarak Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Organize Sanayi Bölgesi, Ticaret ve Sanayi Odası, Belediye, Kaymakamlık, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile sivil toplum kuruluşlarının yer aldığı bir “Turhal Enerji Çalışma Grubu” oluşturulmalıdır. Büyük dönüşümler ancak ortak akıl ve kurumsal iş birliğiyle başarılabilir.

Elbette yenilenebilir enerji yalnızca elektrik üretmek değildir. Bu alanda yetişmiş teknik personel, mühendis, teknisyen ve girişimcilere de ihtiyaç vardır. Meslek liselerimizde ve üniversitelerimizde yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik eğitimlerin güçlendirilmesi, gençlerimizin geleceğin mesleklerine hazırlanmasını sağlayacaktır.

Bugün dünya “yeşil dönüşüm“ü konuşuyor. Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı, karbon düzenlemeleri ve sürdürülebilir üretim kriterleri artık ihracat yapan her işletmenin gündeminde. Eğer Turhal bu dönüşüme bugünden hazırlanırsa yalnızca enerji maliyetlerini azaltmakla kalmayacak; yatırım çeken, çevreye duyarlı, rekabetçi ve güçlü bir ilçe kimliği de kazanacaktır.

Bu noktada yerel yönetimlerimize, kamu kurumlarımıza, sanayicilerimize, çiftçilerimize, yatırımcılarımıza ve gençlerimize önemli görevler düşüyor. Enerji dönüşümü tek bir kurumun başarabileceği bir süreç değildir. Ortak hedefler etrafında birleşen şehirler kazanır.

Bugün ise önümüzde yeni bir fırsat bulunmaktadır: Yenilenebilir enerjiyle üreten, tasarruf eden, çevresini koruyan ve geleceğini güvence altına alan örnek bir şehir olmak.

Unutmayalım; güneş her sabah Turhal’ın üzerine de aynı umutla doğuyor. Mesele, bu ışığı yalnızca görmek değil; onu geleceğimizi aydınlatacak bir kalkınma gücüne dönüştürebilmektir.

Çünkü geleceğin güçlü şehirleri, enerjisini dışarıdan bekleyenler değil; kendi enerjisini üretenler olacaktır. Turhal bunu başarabilecek bilgiye, insan kaynağına ve potansiyele fazlasıyla sahiptir. Şimdi ihtiyaç duyduğumuz şey, ortak irade ve kararlı bir vizyondur.

Mustafa AŞAR
Yüksek Endüstri Mühendisi
Önerileriniz için; e-mail: masar@avt.com.tr